Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Słupsku

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 maja 2018 roku

Sąd Rejonowy w Słupsku I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSR Katarzyna Niemczyk

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Monika Kaniowska

po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2018 roku w Słupsku

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B.

przeciwko M. W.

o zapłatę

I.  umarza postępowanie o zapłatę kwoty 600,00 zł (sześćset złotych);

II.  oddala powództwo o zapłatę w pozostałym zakresie;

III.  oddala wniosek powoda o zasądzenie od pozwanej kosztów postępowania.

sygn. akt I C 3084/17

UZASADNIENIE

W dniu 21.08.2017 roku powód (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w B. , reprezentowana przez radcę prawnego, wniósł pozew przeciwko M. W., o zapłatę kwoty 2.654,19 zł wraz z odsetkami umownymi za opóźnienie w wysokości dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 22.07.2017 roku do dnia zapłaty.

Ponadto wniósł o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, iż pozwana zobowiązała się do zapłaty w dniu 21.07.2017 roku kwoty 3.104,19 zł poprzez podpisanie w dniu 21.10.2016 roku weksla. Powód wezwał pozwaną w dniu 21.06.2017 roku do wykupu weksla. Pozwana wpłaciła na konto powoda 450,00 zł.

Powód podał, że zgodnie z punktem 4.1. umowy oraz na podstawie przepisu art. 481 § 2 ¹ k.c. domaga się zapłaty odsetek umownych w wysokości dwukrotności każdorazowej wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie.

Na rozprawie w dniu 01.02. (...). sąd zwrócił uwagę na znany sądowi z urzędu fakt ubezwłasnowolnienia całkowitego pozwanej M. W., powzięty w sprawie prowadzonej przed Sądem Rejonowym w Słupsku, sygn. akt I C 1682/15.

Na rozprawie w dniu 01.02.2018 r. opiekun prawny całkowicie ubezwłasnowolnionej pozwanej M. B. W. oświadczyła, że jej córka jest ubezwłasnowolniona od 2011 r. Wskazała również, że wie o wystawieniu przez córkę weksla i podpisaniu przez nią umowy pożyczki. Oświadczyła również, że kwota pożyczki wynosiła 1.750,00 zł oraz że to co wynika z harmonogramu spłat jest regulowane, jednakże nie zna dokładnej wysokości kwoty, która została spłacona. Nadto oświadczyła, iż zgadza się z żądaniem pozwu oraz że pozostaje w stałym kontakcie z pożyczkodawcą.

Pełnomocnik powoda został powiadomiony o ubezwłasnowolnieniu całkowity pozwanej od 2011 roku.

W piśmie nadanym dnia 14.02.2018 roku pełnomocnik powoda wskazał że pożyczka została spłacona w kwocie 600,00 zł i oświadczył, że cofa powództwo co do tej kwoty ze zrzeczeniem się roszczenia, wnosząc o umorzenie postępowania w tym zakresie i zasądzenie na rzecz powódki zwrotu kosztów postępowania. Nadto podał, że na całkowitą kwotę pożyczki do zapłaty w wysokości 3.720,00 zł, czyli sumę wszystkich środków pieniężnych, które zostały udostępnione M. W. na podstawie umowy, złożyły się:

- 1.750,00 zł – całkowita kwota pożyczki (cześć C1 pkt. 1.1 umowy pożyczki);

- 1.970,00 zł – całkowity koszt pożyczki (część C1 pkt. 1.5(a) umowy pożyczki).

Sprecyzował również, iż na całkowity koszt pożyczki w wysokości 1.970,00 zł złożyły się:

- kwota 129,00 zł. – opłata przygotowawcza;

- kwota 1.311,00 zł – wynagrodzenie prowizyjne;

- kwota 300,00 zł – z tytułu wynagrodzenia z tytułu przyznania na wniosek pozwanego (...), który uprawniał do przedłużenia terminu spłaty pożyczki.

Kwota zobowiązania miała być spłacona w 30 ratach po 124,00 zł do dnia 3-go każdego miesiąca, począwszy od grudnia 2016 r. co wynika z pkt. 2.1 umowy, a także kalendarza spłat stanowiącego jej integralną cześć.

Nadto w związku z informacją dotyczącą ubezwłasnowolnienia całkowitego M. W., wskazał, że na wypadek nieuwzględnienia roszczenia powódki z przedłożonego weksla i uznania zawartej umowy pożyczki za nieważną, wnosi o zasądzenie faktycznie wypłaconej kwoty pożyczki na konto pozwanej, tj. 1.750,00 zł na podstawie przepisów o nienależnym świadczeniu. Pozwana tytułem spłaty pożyczki uiściła łącznie kwotę 1.670,00 zł.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 21.10.2016 roku M. W. (jako pożyczkobiorca) podpisała z (...) Spółką Akcyjną w B. (jako pożyczkodawcą) umowę pożyczki.

W umowie tej wpisano:

- całkowita kwota pożyczki 1.750,00 zł;

- całkowita kwota do zapłaty 3.720,00 zł;

- miesięczna rata 124,00 zł;

- liczba rat 30.

Zgodnie z zapisami Części C1 pkt. 1.4 umowy pożyczkodawca w związku z udzieleniem pożyczki pobiera:

- opłatę przygotowawczą w wysokości 129,00 zł, która zostanie rozłożona na raty i spłacona wraz z pożyczką;

- wynagrodzenie prowizyjne w wysokości 1.311,00 zł, które zostanie rozłożone na raty i spłacone wraz z pożyczką;

- wynagrodzenie z tytułu przyznania na wniosek pożyczkobiorcy (...), o którym mowa w pkt. 15 w wysokości 300,00 zł, które zostanie rozłożone na raty i spłacone wraz z pożyczką.

W świetle zapisów pkt. 1.5 Części C1 umowy, całkowity koszt pożyczki, czyli wszelkie koszty jakie pożyczkobiorca zobowiązany jest ponieść w związku z umową wyniósł 1.970,00zł.

W pkt. 2.1. umowy wskazano, iż kwota pożyczki będzie spłacana w 30 ratach, począwszy od miesiąca grudnia 2016 r., do 3-go dnia każdego miesiąca w wysokości 124,00 zł miesięcznych ratach, zgodnie z harmonogramem spłat.

Tytułem zabezpieczenia spłaty pożyczki, strony ustaliły prawne zabezpieczenie spłaty należnych kwot z tytułu umowy w formie weksla in blanco nie na zlecenie, stanowiącego załącznik nr 2 do umowy wraz z Deklaracją wekslową stanowiącą załącznik nr 3 umowy (punkt 3.1). Pożyczkobiorca zobowiązał się wystawić i przekazać pożyczkodawcy w dniu podpisania umowy pożyczki jeden weksel in blanco „nie na zlecenie”, który jest ważny do momentu całkowitej zapłaty zobowiązań pożyczkobiorcy z tytułu niniejszej umowy (punkt 3.2.).

(dowód: umowa pożyczki gotówkowej nr (...) z dnia 21.10.2016 r. wraz z harmonogramem spłat – k. 48 -53, 29, deklaracja wekslowa wystawcy weksla – k. 54, 29, weksel złożony do depozytu, kopia weksla – 19, zestawienie odsetek dziennych – k. 55)

M. W., w dniu 21.10.2016 roku podpisała weksel in blanco płatny „nie na zlecenie” na rzecz (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w B., który został wypełniony na kwotę 3.104,19 zł.

(dowód: weksel złożony do depozytu, kopia weksla k. 19)

Zgodnie z deklaracją wekslową (...) Spółka Akcyjna w B. mogła wypełnić weksel na sumę odpowiadającą zadłużeniu wraz z kosztami sądowymi i egzekucyjnymi.

(dowód: deklaracja wekslowa k. 54)

Na poczet umowy pożyczki została spłacona kwota 1.770,00 zł, tj.:

- kwota 124,00 zł w dniu 29.11.2016 r.,

- kwota 124,00 zł w dniu 29.12.2016 r.,

- kwota 124,00 zł w dniu 03.02.2017 r.,

- kwota 124,00 zł w dniu 03.03.2017 r.,

- kwota 124,00 zł w dniu 24.02.2017 r.,

- kwota 450,00 zł w dniu 05.07.2017 r.,

- kwota 200,00 zł w dniu 21.12.2017 r.,

- kwota 250,00 zł w dniu 05.01.2018 r.,

- kwota 250,00 zł w dniu 25.01.2018 r.

(dowód: dowody wpłaty – k. 29, karta klienta – k. 56).

Powód w piśmie z dnia 21.06.2017 r. zatytułowanym wypowiedzenie umowy pożyczki wskazał, że na dzień sporządzenia pisma dług pozwanej wynosił 3.104,19 zł. Pozwana była wzywana do spłaty pożyczki.

(bezsporne, a nadto dowód: wypowiedzenie umowy pożyczki – k. 6, wypowiedzenie umowy pożyczki – k. 6, ostateczne wezwanie do zapłaty wraz z kopią książki nadawczej – 38a - 47)

Pozwana M. W. została w 2011 r. ubezwłasnowolniona całkowicie. Jej opiekunem prawnym jest jej mama B. W..

(bezsporne)

Sąd zważył co następuje:

Powództwo podlegało oddaleniu w podtrzymanej części.

Powód dochodził swojego roszczenia, opierając je na wekslu, wskazując, iż dochodzący roszczenia z weksla winien jedynie legitymować się dokumentem wekslowym, nie ma natomiast obowiązku wykazywać w pozwie treści stosunku podstawowego, który weksel zabezpiecza.

Sądowi znany był z urzędu fakt ubezwłasnowolnienia całkowitego pozwanej (wynikających również z okazanego na rozprawie zaświadczenia o ustanowieniu opieki). OD 2011 roku pozwana jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie.

Zgodnie z przepisem art. 7 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. prawo wekslowe (Dz. U. 2016, poz. 160, t.j.), jeżeli na wekslu znajdują się podpisy osób, niezdolnych do zaciągania zobowiązań wekslowych, podpisy fałszywe, podpisy osób nieistniejących albo podpisy, które z jakiejkolwiek innej przyczyny nie zobowiązują osób, które weksel podpisały lub których nazwiskiem weksel został podpisany, nie uchybia to ważności innych podpisów.

Zgodnie z utrwalonym w tym zakresie stanowiskiem doktryny oceny ważności każdego podpisu złożonego na wekslu należy dokonywać oddzielnie. Każda z tych osób zaciąga bowiem swoje zobowiązanie, mimo że ich podpisy zostały złożone na jednym wekslu. Ważność tego zobowiązania nie jest uzależniona od ważności zobowiązań innych osób podpisanych na wekslu, o ile weksel posiada wszystkie elementy niezbędne do jego ważności. Zasada ta odnosi się do każdej osoby podpisanej na wekslu, tj. do wystawcy, akceptanta, poręczyciela i indosanta (zob. Komentarz do art. 7 ustawy Prawo wekslowe, Izabela Heropolitańska, Lex on line).

Do grupy osób niezdolnych do zaciągania zobowiązań wekslowych należą:

– osoby małoletnie (art. 11, 12 i 14 k.c.);

– osoby ubezwłasnowolnione całkowicie (art. 12 i 14 k.c.);

– osoby małoletnie, które ukończyły 13 lat i częściowo ubezwłasnowolnione, jeżeli zaciągnęły zobowiązanie wekslowe bez zgody przedstawiciela ustawowego (art. 15, 17 i 18 k.c.);

– osoby niemogące czytać, w przypadku gdy weksel nie ma formy aktu notarialnego (art. 80 k.c.) (zob. Komentarz do art. 7 ustawy Prawo wekslowe, Izabela Heropolitańska, Lex on line).

W świetle stanowiska wyrażonego w Komentarzu do art. 7 ustawy Prawo wekslowe (W. O., Lex on line) do sytuacji, w której realizują się wskazane w nim skutki dochodzi między innymi, w sytuacji braku zdolności wekslowej i zdolności do czynności wekslowych.

Prawo wekslowe nie zawiera w tym względzie specjalnych unormowań. Będą miały tu zastosowanie przepisy prawa cywilnego (art. 8-22 k.c.). Zdolność wekslową, tj. zdolność do tego, aby być podmiotem praw i obowiązków wekslowych, ma każdy, kto według przepisów ogólnych prawa cywilnego ma zdolność prawną. Od zdolności wekslowej należy odróżnić zdolność do czynności wekslowych, przez którą rozumie się nabywanie praw i zaciąganie zobowiązań wekslowych przez własne działania. Zdolność wekslową łączy się z pojęciem zdolności prawnej, zdolność do czynności wekslowych zaś - z pojęciem zdolności do czynności prawnych. Każda z nich dzieli się z kolei na czynną (do nabywania praw wekslowych) i bierną (do zaciągania zobowiązań wekslowych). Ten, kto nie ma zdolności do czynności prawnych, nie ma też zdolności do zaciągania zobowiązań wekslowych (por. orzeczenie SN z dnia 31 marca 1993 r., III CZP 176/92, OSN 1993, poz. 171)( zob. Komentarz do art. 1 ustawy prawo wekslowe, Wiesław Opalski, Lex on line).

Wobec całkowitego ubezwłasnowolnienia pozwanej M. W. w dacie wystawiania weksla, pozwana nie miała zdolności do zaciągania zobowiązań wekslowych.

Po powzięciu informacji, iż pozwana jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie powód oparł swoje roszczenie na umowie pożyczki z dnia 21.10.2016 r. wskazując na jej zapisy odnośnie wysokości zaciągniętego przez pozwaną zobowiązania oraz z ostrożności procesowej wskazał, iż w przypadku nieuwzględnienia roszczenia powódki z przedłożonego weksla i uznania umowy pożyczki za nieważną, wnosi o zasadzenie dochodzonej kwoty na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. (świadczenie nienależne).

Sąd zważył, iż wobec podpisania umowy pożyczki przez całkowicie ubezwłasnowolnioną pozwaną M. W., nie posiadającą zdolności do czynności prawnych, zawarta w dniu 21.10.2016 r. umowa pożyczki jest nieważna (art. 14 § 1 k.c.). Podtrzymane żądanie pozwu oparte na przepisie art. 720 § 1 k.c. nie zasługuje również na uwzględnienie.

Sąd przystąpił zatem do rozważenia zasadności roszczenia powoda w świetle przepisu art. 410 § 1 i 2 kc., który stanowi, że do świadczenia nienależnego mają zastosowanie przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, a świadczenie nienależne jest m. in. wtedy, gdy czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Przepis ten odsyła do art. 405 k.c., z którego wynika, iż kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

Przy ustalaniu stanu faktycznego, Sąd oparł się w całości na materiale dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie, a zaoferowanym przez obie strony, jako że żadna ze stron go nie kwestionowała. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że powodowi została spłacona kwota 1.770,00 zł, czyli wyższa o 20,00 zł od kwoty faktycznie wypłaconej przez powoda.

Wobec powyższego podtrzymane żądanie pozwu w świetle przepisu art. 410 § 1 i 2 kc w zw. z art. 405 k.c. nie zasługiwało na uwzględnienie.

Na mocy przepisu art. 203 § 1 k.p.c. sąd umorzył postępowanie w części cofniętego żądania pozwu, tj. co do kwoty 600,00 zł, o czym orzekł w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

W pozostałym zakresie sąd powództwo oddalił, o czym orzekł na podstawie przepisu art. 1 w zw. z art. 7 ustawy prawo wekslowe (Dz. U. 2016, poz. 16 t.j.) i art. 720 § 1 k.c. w zw. z art. 14 § 1 k.c. i art. 410 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. w punkcie drugim sentencji wyroku.

W toku sprawy pozwana spłaciła kwotę 824 zł.

Powód cofnął pozew w zakresie żądania zapłaty 600,00 zł.

Jedynie w zakresie cofniętego żądania zapłaty, tj. co do kwoty 600,00 zł pozwaną można uznać za stronę przegrywającą sprawę.

Żądanie oparte na przepisie art. 410 k.c. zgłoszone zostało pismem z dnia 14.02.2018 roku. Po tej dacie nie została spłacona żadna kwota na rzecz powoda.

Sąd na podstawie przepisu art. 102 k.c. wniosek powoda o zasądzenie kosztów postępowania oddalił z uwagi na trudną sytuację rodzinną pozwanej, która jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie, o czym orzekł w punkcie trzecim sentencji wyroku.